De kerstdagen behoren tot de belangrijkste feestdagen van het jaar in Nederland. Op eerste kerstdag, die in 2024 valt op woensdag 25 december, komen families en vrienden samen om deze bijzondere dag te vieren. Voor veel mensen is het een moment van rust, gezelligheid en samenzijn. Toch kan het voorkomen dat je tijdens deze feestdag onverwachts nog iets nodig hebt, of dat je simpelweg wilt weten welke voorzieningen beschikbaar zijn. De openingstijden van winkels, supermarkten, restaurants en andere diensten wijken tijdens eerste kerstdag namelijk significant af van de normale situatie.

In Nederland bepaalt de Winkeltijdenwet dat winkels op bepaalde feestdagen verplicht gesloten moeten blijven. Eerste kerstdag behoort tot deze wettelijk beschermde feestdagen, samen met onder andere Nieuwjaarsdag, tweede Paasdag, Hemelvaartsdag en tweede Pinksterdag. Dit betekent dat de meeste winkels hun deuren gesloten houden, hoewel gemeenten in sommige gevallen vrijstelling kunnen verlenen. De praktijk wijst echter uit dat vrijwel alle winkeliers ervoor kiezen om op deze dag niet open te gaan, uit respect voor de feestdag en om medewerkers de gelegenheid te geven om thuis te zijn bij hun dierbaren.

Deze uitgebreide gids biedt een volledig overzicht van wat er wel en niet open is op eerste kerstdag in Nederland. Of je nu op zoek bent naar een supermarkt voor last-minute boodschappen, een restaurant voor een gezellig kerstdiner, of gewoon wilt weten of je bankzaken kunt regelen, in dit artikel vind je alle informatie die je nodig hebt om goed voorbereid de kerstdag in te gaan.

Supermarkten op Eerste Kerstdag: Wat kun je Verwachten?

De openingstijden van supermarkten tijdens eerste kerstdag vormen vaak een bron van verwarring voor consumenten. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, zijn lang niet alle supermarkten gesloten op 25 december. De laatste jaren zien we zelfs een duidelijke trend waarbij steeds meer supermarktketens ervoor kiezen om hun deuren te openen, zij het vaak met aangepaste openingstijden. Dit komt vooral doordat de kerstperiode voor supermarkten de belangrijkste verkoopperiode van het jaar is, en klanten waarderen de mogelijkheid om ook op de feestdag zelf nog boodschappen te kunnen doen.

Albert Heijn Openingstijden Kerst

Albert Heijn, de grootste supermarktketen van Nederland, hanteert een gedifferentieerd beleid voor eerste kerstdag. Ongeveer de helft van alle AH-filialen is gesloten op 25 december, terwijl de andere helft wel open is met aangepaste tijden. De winkels die open zijn, hanteren meestal ruime openingstijden van ongeveer 9:00 tot 20:00 uur, hoewel dit per vestiging kan verschillen. Filialen op stations en andere strategische locaties blijven vaak langer open, soms zelfs tot 22:00 uur. In plaatsen met meerdere Albert Heijn supermarkten is meestal minstens één filiaal geopend, zodat klanten altijd ergens terecht kunnen voor hun kerstboodschappen. Het is verstandig om via de AH website of app vooraf te controleren of jouw dichtstbijzijnde filiaal open is.

Jumbo Kerst Openingstijden

Jumbo, de tweede grootste supermarktketen van Nederland, volgt een vergelijkbaar beleid als Albert Heijn. Een substantieel deel van de Jumbo-vestigingen is open op eerste kerstdag, met openingstijden die doorgaans lopen van 12:00 tot 20:00 uur. Sommige grotere filialen openen al om 10:00 uur en blijven open tot 20:00 uur. De keten laat het aan de individuele franchisenemers over om te beslissen of zij open willen op de feestdag, wat resulteert in regionale verschillen. In grote steden zijn over het algemeen meer Jumbo-winkels geopend dan in kleinere plaatsen.

Lidl, Aldi en Plus Supermarkten

De situatie bij discount supermarkten verschilt aanzi enlijk van de grotere ketens. Lidl houdt de meeste filialen gesloten op eerste kerstdag, hoewel er uitzonderingen zijn. Winkels die wel open zijn, hanteren meestal beperkte openingstijden van 8:00 tot 19:00 uur. Aldi heeft een strenger beleid en houdt vrijwel alle Nederlandse vestigingen gesloten op 25 december. Dit is een bewuste keuze van de keten om medewerkers rust te gunnen tijdens de feestdag. Plus supermarkten zijn grotendeels gesloten op eerste kerstdag. De weinige filialen die wel open zijn, hanteren beperkte openingstijden tussen 12:00 en 18:00 uur.

Overige Supermarktketens

Kleinere supermarktketens hanteren elk hun eigen beleid. Poiesz Supermarkten, populair in het noorden van Nederland, houden alle vestigingen gesloten op eerste kerstdag. Ekoplaza, de biologische supermarktketen, sluit eveneens alle winkels tijdens de kerstdagen. Hoogvliet daarentegen heeft wel enkele vestigingen open, vooral in de Randstad, met openingstijden tussen 13:00 en 19:00 uur. De Coop supermarkten zijn grotendeels gesloten, met hier en daar een uitzondering in grotere steden.

Een belangrijke opmerking: zelfs wanneer een supermarkt open is op eerste kerstdag, kunnen bepaalde afdelingen zoals de versafdeling, bakkerij of servicebalie beperkt beschikbaar zijn of gesloten blijven. Het personeel is immers ook beperkt aanwezig tijdens de feestdag.

Reguliere Winkels en Warenhuizen tijdens Kerst

In tegenstelling tot supermarkten zijn vrijwel alle reguliere winkels en warenhuizen gesloten op eerste kerstdag. Dit is geen verrassing, aangezien de Winkeltijdenwet duidelijk bepaalt dat winkels op deze feestdag niet open mogen zijn, tenzij de gemeente specifieke vrijstelling verleent. In de praktijk maken winkeliers zelden gebruik van eventuele vrijstellingen, omdat de verwachte omzet niet opweegt tegen de kosten van personeel en omdat zij hun medewerkers graag een vrije dag gunnen.

Bouwmarkten en Tuincentra

Alle grote bouwmarktketens in Nederland blijven gesloten op eerste kerstdag. Dit geldt voor Gamma, Praxis, Karwei en Hornbach. Zelfs Hornbach, dat bekend staat om ruime openingstijden, houdt alle vestigingen dicht op 25 december. De enige uitzondering vormen sporadisch enkele heel kleine, lokale bouwwinkels, maar deze zijn uiterst zeldzaam. Wil je tijdens de kerstdagen toch klussen? Dan kun je beter uitkijken naar tweede kerstdag, wanneer veel bouwmarkten wel hun deuren openen, vaak met aangepaste tijden vanaf 10:00 of 11:00 uur.

Tuincentra zoals Intratuin, GroenRijk en Tuinland zijn eveneens gesloten op eerste kerstdag. Sommige grote tuincentra openen wel op tweede kerstdag, vooral voor het verkopen van kerstartikelen in de uitverkoop en winterplanten.

Warenhuizen en Modewinkels

Grote warenhuizen zoals De Bijenkorf, V&D, Hudson’s Bay en Hema zijn zonder uitzondering gesloten op eerste kerstdag. Ook alle filialen van kledingketens zoals H&M, Zara, C&A, Primark en WE blijven dicht. Dit geldt eveneens voor schoenenwinkels, juweliers, boekhandels en elektronica-winkels zoals MediaMarkt en Coolblue. De enige uitzondering zou een enkele franchisenemers in toeristische gebieden kunnen zijn, maar dit is zeer ongebruikelijk in Nederland.

Drogisterijen en Apotheken

De situatie bij drogisterijen is genuanceerder. Etos en Kruidvat filialen zijn grotendeels gesloten op eerste kerstdag, hoewel enkele vestigingen in grote stations of luchthavens mogelijk wel open zijn met beperkte uren. DA drogist houdt alle winkels gesloten. Voor medicijnen ben je aangewezen op de dienstdoende apotheek. In elke regio is er altijd minstens één apotheek geopend voor spoedrecepten. Via de website apotheek.nl of door te bellen naar 0900-235 7000 kun je achterhalen welke apotheek in jouw gebied dienst heeft op eerste kerstdag.

Tankstations en Convenience Stores

Tankstations vormen een belangrijke uitzondering op de algemene sluitingsregel. De meeste Shell, Esso, BP en Total tankstations langs snelwegen en in grotere plaatsen blijven open op eerste kerstdag, vaak met 24-uurs service. De tankstationshops bieden een beperkt assortiment aan basisproducten zoals melk, brood, snacks en dranken. Convenience stores in stations, zoals die van NS (AH to go, Kiosk), kunnen open zijn met aangepaste tijden, afhankelijk van de drukte op het station.

Restaurants en Horeca op Eerste Kerstdag

Terwijl winkels grotendeels gesloten blijven, biedt de horeca juist wel mogelijkheden op eerste kerstdag. Veel restaurants zien de kerstdag als een uitgelezen kans om gasten een bijzondere culinaire ervaring te bieden. Voor mensen die geen zin hebben om zelf te koken, of die de feestdag op een andere manier willen vieren, zijn er volop mogelijkheden om uit eten te gaan.

Fine Dining en Sterrenrestaurants

Verschillende hoogwaardige restaurants in Nederland openen hun deuren specifiek voor de kerstdagen. In Amsterdam zijn bijvoorbeeld RIJKS in het Rijksmuseum, Restaurant Nela, Café Restaurant Amsterdam en Le French Café open op eerste kerstdag. Deze restaurants bieden vaak speciale kerstmenu’s aan met meerdere gangen, variërend van vier tot acht gangen. De prijzen voor deze kerstmenu’s liggen doorgaans tussen de 95 en 160 euro per persoon. Reserveren is sterk aan te raden, aangezien deze restaurants snel volgeboekt raken tijdens de feestdagen. Veel etablissementen vragen ook een aanbetaling om no-shows te voorkomen, meestal tussen de 25 en 50 euro per persoon. Dit is geen onredelijke eis, gezien de verhoogde vraag en beperkte capaciteit. Als je specifieke wensen hebt (dieetwensen, kinderstoelen, allergieën), vermeld deze dan bij de reservering.

Casual Dining en Ketens

Ook meer toegankelijke restaurants zijn vaak open op eerste kerstdag. De Beren, een populaire casual dining keten, serveert op kerstdag speciale menu’s met vaste prijzen, inclusief kindermenu’s. Restaurant Loetje, bekend om zijn biefstuk, heeft verschillende vestigingen open tijdens kerst. In Utrecht kunnen gasten terecht bij Restaurant Saar en Le Jardin, beide open op eerste kerstdag. Rotterdam biedt onder andere Louise Petit Restaurant en Restaurant Dertien. In Maastricht is Le Bon Vivant, gevestigd in een historische gewelvenkelder, een populaire keuze. Groningen heeft Prinsenhof en Hanasato (Japans restaurant) open op de kerstdag.

Internationale Keukens en Speciaalzaken

Een oude Nederlandse traditie is dat veel Chinese restaurants open zijn op eerste kerstdag. Dit is zelfs een van hun drukste dagen van het jaar. Restaurants zoals Sea Palace in Amsterdam (een bekend restaurant op een boot bij het Centraal Station) zijn vol geboekt tijdens de kerst. Ook Japanse, Thaise en Vietnamese restaurants zijn vaak open, zij het met aangepaste menukaarten en openingstijden. Daarnaast zijn diverse hotelbrasseries en hotelrestaurants open, zoals die in het Amsterdam Hotel Okura (met zijn Michelinster restaurant Yamazato), The College Hotel en verschillende Van der Valk locaties door het hele land.

Coffeeshops en Cafés

Voor een kopje koffie of een lichte lunch zijn er ook mogelijkheden. Sommige Starbucks locaties in grote steden en op stations zijn open op eerste kerstdag, met beperkte uren. Lokale coffeeshops en grand cafés hanteren wisselend beleid; in toeristische gebieden zoals het centrum van Amsterdam, Utrecht en Rotterdam zijn meer zaken open dan in kleinere plaatsen. Het is verstandig om vooraf te bellen of de website te checken.

Banken, Postkantoren en Overheidsinstanties

Overheidsinstanties en financiële dienstverleners volgen strak het principe van feestdagensluiting. Dit betekent dat er vrijwel geen fysieke dienstverlening beschikbaar is op eerste kerstdag, hoewel online diensten wel beschikbaar blijven.

Banken en Geldautomaten

Alle bankfilialen in Nederland zijn gesloten op eerste kerstdag. Dit geldt voor ING, ABN AMRO, Rabobank, SNS, ASN Bank, Triodos Bank en alle andere banken. Zelfs op kerstavond (24 december) sluiten veel filialen vroeger dan normaal, vaak al om 13:00 uur. De goede nieuws is dat geldautomaten gewoon beschikbaar blijven op eerste kerstdag. Je kunt bij alle Geldmaat-automaten, die het netwerk vormen van de grote Nederlandse banken, geld opnemen en storten. Houd er wel rekening mee dat automaten op drukke locaties mogelijk eerder leeg kunnen raken door de verhoogde drukte rond de feestdagen.

Online bankieren en mobiel bankieren functioneren gewoon op eerste kerstdag. Je kunt overboekingen doen, saldo’s checken en andere bankzaken regelen via de app of website. Wel is het belangrijk om te weten dat overboekingen die je doet op eerste kerstdag pas op tweede kerstdag of nog later verwerkt worden, afhankelijk van het type overboeking. De meeste Nederlandse banken maken inmiddels gebruik van Instant Payments, wat betekent dat veel overboekingen binnen enkele seconden worden verwerkt, ook tijdens feestdagen. Dit geldt echter alleen voor binnenlandse overboekingen tussen Nederlandse rekeningen. Internationale overboekingen en periodieke betalingen kunnen vertraging oplopen.

Postkantoren en Pakketdiensten

Alle PostNL postkantoren zijn gesloten op eerste kerstdag. Er wordt geen post bezorgd en je kunt geen pakketjes versturen of ophalen bij postkantoren. Wel blijven de pakketautomaten van PostNL beschikbaar. Als je op eerste kerstdag een notificatie krijgt dat je pakket klaarligt, kun je dit bij veel automaten gewoon ophalen met je pincode. Let op: niet alle pakketpunten (zoals supermarkten of benzinestations) zijn open, dus automaten zijn vaak de enige optie.

Ook andere pakketdiensten passen hun dienstverlening aan. DHL, DPD en UPS leveren geen pakketten af op eerste kerstdag. Sommige pakketpunten kunnen wel open zijn als ze gevestigd zijn in een supermarkt of tankstation dat open is, maar dit is geen garantie. FedEx en andere internationale koeriersdiensten hebben zeer beperkte service, meestal alleen voor spoedzendingen met speciale contracten.

Gemeentelijke Diensten en Overheid

Alle gemeentehuizen en overheidsinstanties zijn gesloten op eerste kerstdag. Dit betekent dat je geen paspoorten kunt aanvragen, geen vergunningen kunt regelen en geen officiële documenten kunt ophalen. Ook de Belastingdienst, UWV, SVB en andere uitvoeringsorganisaties zijn niet bereikbaar. Veel gemeenten hebben wel digitale dienstverlening beschikbaar via hun website, waar je onder andere formulieren kunt downloaden of online afspraken kunt maken voor na de feestdagen.

De politie is uiteraard wel bereikbaar voor spoedeisende zaken via 112 of 0900-8844 voor niet-spoedeisende meldingen. Ook andere hulpdiensten zoals brandweer en ambulance zijn 24/7 operationeel, inclusief op eerste kerstdag.

Openbaar Vervoer en Reizen tijdens Kerst

Het Nederlandse openbaar vervoer blijft grotendeels operationeel op eerste kerstdag, zij het met aangepaste dienstregelingen. Voor wie familie wil bezoeken of toch ergens heen moet, zijn er voldoende mogelijkheden, hoewel de frequentie lager ligt dan op normale dagen.

Treinen en NS

Nederlandse Spoorwegen (NS) rijdt op eerste kerstdag volgens een zondag/feestdagdienstregeling. Dit betekent dat er minder treinen rijden dan op weekdagen, maar het basisnetwerk blijft intact. Intercity’s rijden vaak met een frequentie van twee keer per uur in plaats van vier keer per uur op drukke trajecten. Sprinters kunnen minder frequent rijden, soms met langere wachttijden tussen verbindingen. Het is verstandig om vooraf de NS Reisplanner app te raadplegen om je reis te plannen. Nachttreinen rijden niet in de nacht van eerste op tweede kerstdag.

Regionale Vervoerders

Ook regionale vervoersbedrijven zoals Arriva, Connexxion, Qbuzz en EBS hanteren een zondagdienstregeling op eerste kerstdag. Bussen rijden minder frequent en sommige lijnen in dunbevolkte gebieden rijden mogelijk helemaal niet. Metro’s in Amsterdam en Rotterdam rijden volgens het zondagschema, met iets langere wachttijden dan op doordeweekse dagen. De RET in Rotterdam en GVB in Amsterdam hebben volledige informatie op hun websites over de aangepaste dienstregelingen.

Taxi’s en Ridesharing

Taxi’s zijn beschikbaar op eerste kerstdag, maar de beschikbaarheid kan beperkter zijn dan normaal en er kunnen feestdagtarieven gelden met toeslagen. Het is verstandig om ruim van tevoren een taxi te reserveren, vooral voor langere ritten of in de avonduren. Uber, Bolt en Freenow (voorheen MyTaxi) zijn operationeel, maar de wachtrijden kunnen langer zijn door verminderd aanbod van chauffeurs. Tarieven kunnen hoger liggen vanwege dynamische prijsbepaling tijdens drukke momenten.

Vliegveld Schiphol

Amsterdam Airport Schiphol is open op eerste kerstdag, aangezien vliegverkeer doorgaat. Wel vliegen er minder vluchten dan op normale dagen. Veel winkels en horecagelegenheden op Schiphol zijn geopend, zij het soms met verkorte openingstijden. De bereikbaarheid van Schiphol met openbaar vervoer blijft gewaarborgd, al rijden treinen en bussen minder frequent. Reken minimaal een half uur extra reistijd in vergeleken met normale situaties.

Regionale Verschillen en Gemeentelijk Beleid

Een belangrijk aspect van de openingstijden op eerste kerstdag is dat er significante regionale verschillen bestaan. De Winkeltijdenwet geeft gemeenten de bevoegdheid om vrijstellingen te verlenen voor winkelopening op feestdagen, en gemeenten hanteren hierover zeer verschillend beleid. Dit leidt tot een lappendeken van regels door heel Nederland.

Grote Steden met Ruim Beleid

Sommige grote steden staan winkelopening toe op eerste kerstdag, maar zelfs dan maken weinig winkeliers daar gebruik van. In Amsterdam bijvoorbeeld mogen winkels in principe open, maar kiezen vrijwel alle reguliere winkels ervoor om toch gesloten te blijven. Alleen enkele toeristische shops in de Kalverstraat of rond het Centraal Station maken soms gebruik van deze mogelijkheid. In Rotterdam geldt een vergelijkbaar patroon, hoewel ook hier de meeste winkels vrijwillig dicht blijven uit respect voor de feestdag. Den Haag staat eveneens opening toe in het centrum, maar ook hier is de praktijk dat nagenoeg alles gesloten blijft.

Middelgrote Steden

In middelgrote steden zoals Utrecht, Eindhoven, Groningen, Tilburg en Breda zijn winkels vaak niet toegestaan om open te gaan op eerste kerstdag, tenzij ze behoren tot de categorieën met een wettelijke vrijstelling (zoals tankstations en sommige supermarkten). In Nijmegen bijvoorbeeld zijn vrijwel alle winkels verplicht gesloten. In Arnhem geldt hetzelfde. Deze steden hanteren een strikt beleid om de feestdag te beschermen.

Kleinere Gemeenten en Platteland

In kleinere gemeenten is het beeld nog eenduidiger: vrijwel alles is gesloten. Gemeenten zoals Maastricht, Oss, Leusden, West Betuwe en Neder-Betuwe hebben expliciet aangegeven dat winkels op eerste kerstdag gesloten moeten blijven. In Vijfheerenlanden verschilt het beleid per kern; in Vianen mogen supermarkten open, terwijl in Ameide alles gesloten blijft. Dit maakt het belangrijk om vooraf te controleren wat het lokale beleid is.

Toeristische Gebieden

In toeristische gebieden gelden soms andere regels. Kustplaatsen, wintersportgebieden en historische steden kunnen soepeler zijn met vrijstellingen, al hangt dit sterk af van het seizoen. Tijdens kerst zijn echter ook in toeristische gebieden de meeste winkels gesloten, omdat Kerst in Nederland vooral een huiselijk feest is en er relatief weinig toeristen zijn.

Cultuur, Musea en Attracties tijdens Eerste Kerstdag

Hoewel winkels grotendeels gesloten zijn, bieden culturele instellingen en attracties vaak wel mogelijkheden voor een dagje uit tijdens eerste kerstdag. Dit maakt het mogelijk om de dag zinvol te besteden, zelfs als je niet thuis wilt blijven.

Musea en Kunstinstellingen

Veel grote musea in Nederland openen hun deuren op eerste kerstdag, soms met speciale kerstprogrammering. Het Rijksmuseum in Amsterdam is open met reguliere openingstijden, evenals het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum. Ook in Rotterdam zijn musea zoals Museum Boijmans Van Beuningen en het Kunsthal toegankelijk. In Utrecht opent het Centraal Museum zijn deuren. Den Haag biedt het Mauritshuis en het Gemeentemuseum. Deze musea zijn vaak minder druk dan normaal, wat het extra aantrekkelijk maakt om een bezoek te brengen. Wel is het verstandig om online tickets te reserveren, omdat sommige musea werken met tijdslots om de bezoekersaantallen te reguleren.

Bioscopen en Theaters

Bioscopen vormen een populaire keuze voor eerste kerstdag. Vrijwel alle grote bioscoopketens zoals Pathé, Vue (voorheen Kinepolis) en Euroscoop zijn open, vaak met uitgebreide programmering inclusief kerstfilms en blockbusters. Tickets zijn vaak snel uitverkocht, vooral voor avondvoorstellingen, dus vooraf reserveren is sterk aan te raden. Theaters en concertzalen hebben wisselend programma. Sommige theaters organiseren speciale kerstvoorstellingen, musicals of concerten, terwijl anderen juist gesloten blijven. Bekijk de websites van theaters zoals DeLaMar, Carré, Nieuwe Luxor en Het Concertgebouw voor het kerstprogramma.

Dierentuinen en Attractieparken

De meeste grote dierentuinen zijn open op eerste kerstdag, zij het soms met aangepaste openingstijden. Artis in Amsterdam, Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, en Burgers’ Zoo in Arnhem verwelkomen bezoekers tijdens de kerst, vaak met speciale kerstversiering en activiteiten voor kinderen. Controleer wel vooraf de openingstijden, want sommige dierentuinen sluiten eerder dan gebruikelijk. Attractieparken zoals de Efteling hebben vaak speciale winteropeningen. De Efteling’s Winterefteling is een populair uitje tijdens de kerstperiode en ook op eerste kerstdag geopend, compleet met ijsbaan, kerstshows en verlichte attracties. Ook Walibi Holland en Toverland kunnen open zijn voor winteractiviteiten, afhankelijk van het seizoensprogramma.

Tips voor een Soepele Eerste Kerstdag

Om ervoor te zorgen dat je eerste kerstdag probleemloos verloopt, is goede voorbereiding essentieel. Hier zijn enkele praktische tips die je kunnen helpen.

Plan Boodschappen Ruim van Tevoren

De belangrijkste tip is om je kerstboodschappen niet tot het laatste moment uit te stellen. Op kerstavond (24 december) sluiten supermarkten al vroeg, vaak tussen 18:00 en 20:00 uur, en de winkels zijn dan extreem druk. Doe je grote boodschappen daarom al op 23 december of nog eerder. Maak een uitgebreide boodschappenlijst met alles wat je nodig hebt: ingrediënten voor het kerstdiner, dranken, snacks, en vergeet niet praktische zaken zoals batterijen, kaarsen en eventuele medicijnen. Controle of je genoeg voorraad hebt voorkomt stress op de dag zelf.